Cykl Kolba – Zaprojektuj idealne szkolenie9 min

Cykl Kolba to opis mechanizmów, które wyjaśniają proces uczenia się. Jeśli prowadzisz szkolenia, to z tego artykułu dowiesz się, jak zaprojektować sesje szkoleniowe, które zaangażują każdego uczestnika.

Cykl Kolba – historia

Cykl Kolba to czteroetapowy proces uczenia się opracowany przez Davida Kolba w 1984 roku. Opiera się na założeniu, że uczenie się obejmuje zarówno element poznawczy, jak i empiryczny.

Cykl składa się z czterech etapów:

#1 konkretne doświadczenie,

#2 refleksyjna obserwacja,

#3 abstrakcyjna konceptualizacja – tworzenie ogólnych zasad

#4 aktywne eksperymentowanie.

Każdy etap cyklu Kolba opiera się na poprzednim etapie. Przejdźmy do szczegółów. 

#1 Konkretne doświadczenie – etap 1 cyklu Kolba

Polega to na bezpośrednim doświadczaniu sytuacji lub problemu. Człowiek musi mieć bezpośredni kontakt z przedmiotem nauki, aby móc dobrze go zrozumieć. W tym etapie człowiek zbiera informacje i zdobywa wiedzę na temat danego zagadnienia.

#2 Refleksyjna obserwacja – etap 2 cyklu Kolba

W tym etapie człowiek analizuje swoje doświadczenia, zastanawia się nad tym, co się stało, dlaczego tak się stało i co zrobić, aby działać lepiej w przyszłości. Refleksja pozwala człowiekowi na przetwarzanie informacji i przekształcanie jej w wiedzę.

#3 Abstrakcyjna konceptualizacja – etap 3 cyklu Kolba

Ten etap cyklu Kolba to tworzenie koncepcji, formułowanie ogólnych zasad działania danej teorii, systemu. Człowiek poszukuje połączeń między różnymi elementami i tworzy ogólne koncepcje i zasady. W ten sposób człowiek organizuje swoją wiedzę i tworzy ramy odniesienia, na podstawie których będzie działał w przyszłości.

#4 Aktywne eksperymentowanie – etap 4 cyklu Kolba

W tym ostatnim etapie człowiek testuje swoje koncepcje w praktyce i sprawdza, jak działają w rzeczywistych sytuacjach. To etap, w którym człowiek może skonfrontować swoje teorie z rzeczywistością i nauczyć się na swoich błędach. Zastosowaną wiedzę ma przetestować w praktyce.

Gdzie można zastosować cykl Kolba?

Cykl uczenia się Kolba może być używany w wielu różnych scenariuszach, na przykład w klasie, w miejscu pracy i w rozwoju osobistym. W klasie nauczyciele mogą zastosować Cykl Kolba, żeby stworzyć angażujące i skuteczne środowisko nauczania. Może to obejmować zapoznanie uczniów z koncepcją lub problemem, umożliwienie uczniom zastanowienia się nad tym, czego się nauczyli, następnie w abstrakcyjnej konceptualizacji koncepcji i wreszcie zachęcanie uczniów do aktywnego eksperymentowania z koncepcją.

Oprócz tego cykl Kolba zastosujesz w planowaniu szkoleń dla pracowników.

Przejdźmy do przykładów.

Cykl Kolba w planowaniu szkolenia

Aby szkolenie było skuteczne i pozwoliło na zdobycie praktycznych umiejętności, warto zastosować cykl Kolba w planowaniu i realizacji programu szkoleniowego.

#1 Doświadczenie konkretnych działań

Szkolenie powinno zawierać zadania, które pozwolą uczestnikom na bezpośrednie doświadczenie praktyczne. Jeszcze nie znają zasad używania danej aplikacji, działania systemu, którego mają się nauczyć. Powinni natomiast móc zobaczyć, jak dane narzędzie działa w praktyce. Wykorzystują swoje ogólne doświadczenie i sprawdzają, co już wiedzą.

#2 Refleksja nad doświadczeniem

Po wykonaniu zadań uczestnicy powinni mieć czas na refleksję nad swoim zachowaniem i wynikami.

#3 Formułowanie ogólnych zasad

Na podstawie refleksji uczestnicy szkolenia powinni móc wyciągnąć ogólne zasady lub wnioski dotyczące tematu szkolenia.

#4 Eksperymentowanie

Ostatecznym etapem szkolenia powinno być zastosowanie zdobytej wiedzy w praktyce. Uczestnicy powinni otrzymać zadanie, które pozwoli na wykorzystanie nowych umiejętności w swojej pracy lub rzeczywistych sytuacjach, aby sprawdzić, jakie wyniki udało im się osiągnąć.

Cykl Kolba – przykład szkolenia z komunikacji interpersonalnej

Przykładem zastosowania cyklu Kolba w praktyce może być szkolenie z zakresu komunikacji interpersonalnej. W takim szkoleniu uczestnicy mają za zadanie poprawić swoje umiejętności w zakresie komunikacji z innymi ludźmi.

#1 Doświadczenie konkretnych działań

Uczestnicy szkolenia będą mieli okazję ćwiczyć swoje umiejętności w interakcjach z innymi ludźmi. Mogą to być ćwiczenia w grupie, w parach lub symulacje rozmów. Np. dostają do odegrania 3 scenariusze trudnych rozmów z pracownikami.

Na tym etapie rozwiązują konkretne zdanie, używając swojej obecnej wiedzy. Jeszcze nie uczymy ich niczego nowego.

#2 Refleksja nad doświadczeniem

Po zakończeniu ćwiczeń uczestnicy szkolenia powinni zastanowić się nad tym, jakie doświadczenia mieli i jak poradzili sobie w różnych sytuacjach. Powinni też zastanowić się, co mogli zrobić lepiej i jakie błędy popełnili.

#3 Formułowanie ogólnych zasad – tworzenie koncepcji

Na tym etapie uczestnicy szkolenia powinni stworzyć ogólne koncepcje na temat komunikacji interpersonalnej. Mogą to być na przykład zasady skutecznej komunikacji, takie jak aktywne słuchanie, zadawanie pytań, unikanie osądzania i komunikowanie swoich potrzeb.

#4 Eksperymentowanie – cykl Kolba

Teraz uczestnicy szkolenia powinni zastosować swoje koncepcje w praktyce, próbując poprawić swoje umiejętności w codziennych interakcjach z innymi ludźmi. Mogą to być na przykład ćwiczenia w skutecznym zadawaniu pytań podczas rozmowy, konstruktywnym wyrażaniu krytyki czy też wyrażaniu swoich potrzeb i oczekiwań.

Mogę odegrać te same scenki raz jeszcze, ale tym razem wykorzystując zasady, które stworzyli w trzecim kroku cyklu Kolba

Cykl Kolba – przykład uczenia obsługi systemu IT

Kim był twórca cyklu Kolba – David Kolb?

David Kolb urodził się w 1939 roku w Illinois. Ukończył Harvard University w 1967 roku, uzyskując dyplom z psychologii społecznej. Wkrótce potem współpracował z Ronem Fry w celu opracowania teorii uczenia się przez doświadczenie, która przedstawiała cykliczny model uczenia się składający się z czterech etapów: doświadczania, refleksji, myślenia i działania.

Kolb podkreślił znaczenie doświadczenia w tym modelu, które umieścił jako punkt wyjścia do swojego modelu; zauważył jednak, że uczniowie mogą wejść do modelu uczenia się na dowolnym z czterech etapów. Nieco ponad dekadę po wprowadzeniu modelu uczenia się przez doświadczenie Kolba, Kolb rozszerzył ten model uczenia się, aby objąć różne style uczenia się i omówił, w jaki sposób uczniowie włączają swoje wewnętrzne preferencje poznawcze do uczenia się nowych zadań lub przedmiotów.

Teoria uczenia się przez doświadczenie Kolba, jak ją zaczęto nazywać, połączyła jego wcześniejsze badania nad tym, jak ludzie się uczą, i dodała poziom personalizacji, który pozwolił uczniom zdefiniować ich osobiste style uczenia się.

David Kolb uważał, że uczenie się odbywa się poprzez doświadczenie, a wiedza jest tworzona poprzez transformację doświadczenia.